Fictie: schrijfcoaching bij je eigen boek schrijven
Je eigen boek schrijven en uitgeven… het is een droom van velen. Maar haalbaar voor slechts weinigen. En daarom is het verstandig om vroegtijdig in het schrijfproces een redacteur of schrijfcoach te zoeken, zeker als je beginnend schrijver bent.
Jaarlijks verschijnen in Nederland 15.000 titels Nederlandstalig. Een deel ervan is vertaald werk, maar heel veel is ook origineel Nederlandstalig. Niet verwonderlijk hebben veel uitgeverijen op hun website hebben staan: ‘Stuur maar liever niets meer in.’ Ze publiceren vertaald werk, werk van auteurs waarvan ze weten dat die verkopen en – vooruit – een enkele keer een debutant.
Ben jij die debutant? Dat betekent dat je manuscript écht goed moet zijn. Het is voor uitgeverijen veel makkelijker en financieel aantrekkelijker om een gelauwerde Amerikaan te vertalen. Ze weten al dat die het geld wel opbrengt.
Wat die Amerikaan alleen meestal niet doet, is een goed boek schrijven dat zich afspeelt op de Amsterdamse wallen, Limburg, de Utrechtse Heuvelrug of Bonaire. Er is geen ‘couleur locale’ die voor Nederlandstaligen extra leuk is om te lezen. Dus… daar is markt voor. En toch zien uitgeverijen maar weinig manuscripten binnenkomen waarbij een wenkbrauw omhoog gaat en de acquirerend redacteur denkt: “Wow!” Dat ligt niet aan te weinig afzetmarkt… het ligt aan de kwaliteit van de meeste manuscripten die op de grote stapel bij uitgeverijen belanden.
Hoe komt dat?
Veelgemaakte denkfouten zijn, dat schrijvers denken dat ze geniaal zijn of moeten zijn, dat een boek vooral de moeite van het lezen waard is als er hele mooie zinnen in staan met veel hoogdravende en chique woorden, en… clichés in het plot. Maar boven alles: dat je als schrijver eigenlijk niet weet waar je boek over gaat.
Veel van die denkfouten kun je in een vroegtijdig stadium rechtzetten, ook als je niet naar een langdurige vakopleiding bent geweest.
Over clichés
Zeg nou zelf… een ‘man met een gabberhoofd en een trainingspak’ die ‘onguur uit zijn ogen kijkt’ en die –verrassend – ook weinig goeds in petto heeft voor de hoofdpersoon. Of plotseling geklop op de deur van iemand die zich bedreigd weet, waarna die persoon toch maar de deur open doet. Of de antagonist, die ontsnapt, de straat op rent en daar gegrepen wordt door een bus die niet afremt. Of de crew van een ruimteschip, waarbij één van de bemanningsleden doordraait en psychopaat blijkt te zijn. Hoe vaak hebben we dat nu al gelezen?
Welke hulp?
Ik ben schrijfcoach / redacteur en gepubliceerd schrijver. Ik coach al meer dan tien jaar schrijvers. Ik doe dat niet bij alle schrijvers. Voorwaarden voor mij is, dat je een spannend verhaal wilt vertellen en dat je bereid bent om kritisch naar je eigen werk te kijken. Ik coach daarbij zoals deze pagina geschreven is: helder en duidelijk in de boodschap, mild en met humor in de vorm.
Als je je schrijfwerk naar een hoger niveau wilt tillen, je het gevoel hebt dat je manuscript stroef tot stand komt of telkens bij uitgeverijen de deksel op je neus krijgt, laat je dan coachen. Een redacteur bij een uitgeverij doet dit altijd vanuit oogpunt van kwaliteit en uitgeefbaarheid. Als hij je nog helemaal moet uitleggen hoe je een scene spannender kunt maken, hoe je seks beschrijft of hoe je zorgt dat je antagonist geloofwaardiger wordt dan een ‘louche figuur in een krijtstreep pak met een gleufhoed’, dan beland je al vrij snel op de ‘nee’-stapel. Ik doe dit vanuit jouw doelstellingen, coachend, lerend en sparrend.
Coachings- of redactietraject
Een coachingstraject start bij mij altijd met een (gratis) gesprek over welke hulp je zoekt en tegen welke problemen je aanloopt. Ook verkennen we of we een klik hebben. Een boek voelt naar verloop van tijd toch een beetje als je kindje, en daarom is dat laatste belangrijk: we moeten het wel in vertrouwen over diens scheve oren, ondermijnend gedrag of andere tekortkomingen kunnen hebben zonder dat er iemand heel verdrietig wordt.
Vervolgens hangt het af van wat je wilt.
Als je alleen iemand zoekt die punten en komma’s verbetert… daar is schrijfcoaching niet voor. Je kunt dan beter een corrector inhuren: dan krijg je iemand die minutieus met de stofkam alle ‘het gebeurd vandaag’-slordigheden uit je tekst haalt.
Coaching
Als ik in een vroeg stadium bij een schrijfproces word betrokken, is de eerste stap om te sparren over de essentiële basiskenmerken:
- Waarom schrijf je dit boek? (Wat wil je overbrengen met het boek, en hoe stress je die boodschap?)
- Voor wie is het? (Niet: ‘Voor iedereen’. Dat werkt nooit.)
- Wat is het plot? (En is dat onderhoudend genoeg?)
- Is het spannend en logisch?
- Hoe heb je je karakters ontworpen en is dat effectief?
- Zijn er clichés die je moet vervangen door originaliteit?
Ervaren schrijvers denken dit soort zaken vaak tot in de kleinste details uit. Voor de belangrijkste personages in het boek weten ze een hele jeugdbeschrijving te geven, ze kennen de wereld waarin het verhaal afspeelt door en door. Ik ga je in dit stadium de vragen stellen die je in staat stellen doelgericht aan je manuscript te werken, zonder dat je halverwege het verhaal het gevoel bekruipt dat het verhaal inzakt en de spanning wegvloeit als lucht uit een lekke band.
Je mag jezelf gunnen om vroegtijdig een coach in de arm te nemen. In een later stadium is er meestal (veel meer) reparatiewerk nodig. En denk nog even aan eerder op deze pagina: reparatie aan je kindje, daar bestaat een vakterm voor: kill your darling.
Redactie
Deze zaken zijn ook belangrijk als je al een klad af hebt. Als je zelf het gevoel hebt dat het verhaal er nog niet helemaal is, is het tien tegen één een van deze kwesties die op de schop moet. Coaching / redactie zijn ook nu zinnig, maar doen vaak iets meer pijn: je moet die ene scène waar je zo trots op bent in de prullenbak gooien (niet omdat ik het zeg – ik adviseer alleen maar. Nee, het is omdat je zelf inziet dat die scène helemaal niets bijdraagt aan het verhaal). Keerzijde is: je leert er een hoop van, en misschien wel meer omdat je inmiddels weet dat wat je eerst had bedacht niet werkt.
In beide gevallen zal ik je tijdens het kennismakingsgesprek vragen om het verhaal in manuscript in Word-formaat en een synopsis (geen achterflaptekst; dat is wat anders).
Mijn hulp is vrijwel altijd een een combinatie van schriftelijke feedback en coachingsgesprekken. Die laatste zijn online of live, afhankelijk van je voorkeur en van wat praktisch mogelijk is.
Kennismaken?
Bij mij start schrijfcoaching altijd met een kennismakingsgesprek. We bespreken dan hoe ik je het best kan helpen. Regel het binnen een minuut.